Sandviç Panel Yangın Sınıfları: B-s1,d0 Ne Demek, Hangi Yapıda Hangisi Zorunlu?

Panel kataloglarında "B-s1,d0", "A2-s1,d0" gibi kodlar görürsünüz; çoğu kişi bunları okumadan geçer. Oysa bu kod, yangın anında panelin alev alıp almayacağını, ne kadar duman çıkaracağını ve damlayıp damlamayacağını söyler. Bazı yapılarda yanlış sınıf ruhsat engeli, sigorta reddi ve en kötüsü can kaybı demektir. Bu yazı kodu çözüyor ve hangi yapıda hangi sınıfın gerektiğini pratik olarak anlatıyor.

Kodu okumak: EN 13501-1

Avrupa ve Türkiye'de yapı malzemelerinin yangına tepki sınıfı TS EN 13501-1 standardına göre verilir. Kod üç parçadan oluşur:

1. Ana sınıf — alev alma ve yanmaya katkı

Sınıf	Anlamı	Tipik panel
A1	Hiç yanmaz	Çıplak çelik, beton
A2	Yanmaz kabul edilir, yangına katkısı ihmal edilir	Taşyünü dolgulu panel
B	Yanmaya katkısı çok sınırlı, alev yayılmaz	PIR, kaliteli PUR
C	Sınırlı katkı	Bazı PUR'lar
D–E	Yanıcı, alev yayılımı hızlı	Standart EPS, düşük kalite PUR
F	Test edilmemiş / sınıfsız	Belgesiz ürün

2. "s" — duman üretimi (smoke)

• s1: çok az duman
• s2: orta
• s3: yoğun duman

Yangında insanları alev değil duman öldürür; tahliye süresini s değeri belirler.

3. "d" — yanan damlacık (droplets)

• d0: damlamaz
• d1: kısa süreli damlama
• d2: sürekli yanan damlama

Çatı panelinde d değeri kritiktir: yanan damlalar aşağıdaki stok ve insanlara düşer, yangını yere taşır.

Yani B-s1,d0 = alev yaymayan, az duman çıkaran, damlamayan panel. A2-s1,d0 = buna ek olarak yanmaz kabul edilen panel. E veya sınıfsız panel = yangın mevzuatının izin vermediği çoğu kapalı yapıda kullanılamaz.

Dolgu tipine göre yangın davranışı

Dolgu	Tipik sınıf	Yangında ne olur?
Taşyünü	A2-s1,d0	Yanmaz, erimez, 1.000 °C üstünde form korur; sac eriyene kadar duvar görevi görür
PIR	B-s1,d0 / B-s2,d0	Yüzeyde kömürleşir, kömür tabakası içi korur; alev yayılımı sınırlı
PUR	B-s2,d0 / B-s3,d0	Alev geciktiricili olanlar B alır; düşük kaliteliler C–D'ye düşer
EPS	E (geciktiricili B/C)	Erir, büzülür, boşluk oluşturur; alev geciktiricisiz EPS hızlı tutuşur

İki önemli not:

• Aynı dolgu adı, farklı sınıf olabilir. "PUR" yazan iki panelden biri B-s2,d0, diğeri sınıfsız olabilir; katalogdaki kod değil, belge esastır. TSE ve CE belgesi yazımızda hangi belgenin ne anlama geldiğini açtık.
• Yangına tepki (reaction to fire, EN 13501-1) ile yangın dayanımı (resistance, EN 13501-2, "EI 30/60/120") farklı şeylerdir. İlki malzemenin alev alıp almadığını, ikincisi bir duvarın yangını kaç dakika öbür tarafa geçirmediğini söyler. Yangın bölmesi duvarı istiyorsanız EI değeri olan taşyünü panel gerekir; PUR/PIR paneller genelde EI vermez.

Dört dolgunun yalıtım, fiyat ve ağırlık karşılaştırması PUR / PIR / taşyünü / EPS yazımızda.

Türkiye'de mevzuat ne diyor?

Çerçeveyi Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) çizer. Yönetmelik panel markası söylemez; yapı tipine, yüksekliğine, kullanıcı sayısına ve yangın yüküne göre dış cephe ve çatı kaplamasının en az hangi sınıfta olacağını belirler. Pratikte karşılaşılan durumlar:

• Yüksek bina ve kamu yapıları (hastane, okul, yurt, AVM, otel, spor salonu): Cephe kaplamasında yanmaz sınıf arandığı için A2-s1,d0 taşyünü fiilen zorunlu hâle gelir.
• Sanayi yapıları: Yangın yükü ve bölme alanına göre değişir. Düşük yangın yüklü imalathanede B-s1,d0 PIR geçer; tehlikeli madde, kimyasal, tekstil, mobilya, plastik üretim gibi yüksek yangın yüklü tesislerde yangın bölmesi duvarlarında taşyünü istenir.
• Soğuk depo ve gıda tesisleri: Yönetmelik sınırı genelde PIR'a izin verir; ancak sigorta şirketleri ve büyük perakende alıcıları sıklıkla taşyünü veya en az B-s1,d0 ister. Soğuk depo kalınlık yazımızda bu konuyu da ele aldık.
• Tarım yapıları, depo, sundurma: Mevzuat çoğu zaman esnektir; burada karar sigorta, komşu yapı mesafesi ve sağduyuya kalır.

Kesin gereklilik, projenin yangın raporundan okunur. Panel siparişinden önce mimar veya yangın danışmanınızdan "çatı ve cephe için istenen en düşük sınıf nedir?" sorusunun cevabını yazılı alın. Biz teklifi ona göre veririz.

Sigorta boyutu

Çoğu işletme yangın sınıfını ruhsat için düşünür; oysa asıl sorun sonradan sigorta aşamasında çıkar:

• Sigorta şirketleri sandviç panel yapılarda dolgu tipini sorar; EPS veya belgesiz PUR panelde ya teminat reddedilir ya prim yükselir.
• Hasar anında ekspertiz, panelin yangın belgesini ister; belge yoksa veya beyan edilenden farklıysa tazminat tartışmalı olur.
• Bazı büyük alıcılar (zincir market, ilaç deposu kiracısı, lojistik firmaları) kiralayacakları binada A2 veya en az B-s1,d0 şartı koyar; bina yapılırken bu düşünülmezse kiracı bulunamaz.

Bu nedenle fiyatı yüksek olsa da taşyünü, bazı yapılarda "ekstra" değil değer koruma kalemidir.

Yangın güvenliği sadece panel değildir

Doğru sınıf panel almak işin yarısıdır; diğer yarısı detaylardır:

1. Panel birleşim yerleri: Yangın, dolgudan değil derzlerden yayılır. Mahya ve köşe profilleri altındaki boşluklar taşyünü ile doldurulmalıdır.
2. Tesisat geçişleri: Kablo ve boru deliklerinin çevresi yangın köpüğü değil, yangın harcı/manşonla kapatılır. Montaj köpüğü yanıcıdır.
3. Aydınlatma ve ısıtıcılar: Panel iç yüzeyine doğrudan dayanan radyant ısıtıcı, projektör gibi ısı kaynaklarına mesafe bırakılır.
4. Yangın bölmesi duvarları: Büyük tesislerde çatıdan en az 50–100 cm yukarı taşan taşyünü bölme duvarı, yangını bir bölümde tutar.
5. Film sökümü: Panel üstündeki koruyucu PE film yanıcıdır; montaj sonrası mutlaka sökülmelidir.

Montaj rehberimizde derz ve profil detaylarını adım adım anlattık.

Kısa karar rehberi

• Kamu yapısı, yüksek bina, çok kişinin bulunduğu yer → A2-s1,d0 taşyünü, tartışmasız.
• Kimyasal / plastik / tekstil / mobilya üretimi, yüksek stok değeri → bölme duvarlarında taşyünü, geri kalanında en az B-s1,d0 PIR.
• Genel imalathane, depo, ticari yapı → B-s1,d0 PIR veya belgeli B-s2,d0 PUR.
• Tarım yapısı, sundurma, ısıtılmayan depo → PUR yeterli; EPS seçecekseniz en az alev geciktiricili ve belgeli olsun.
• Her durumda → kod kataloğa değil, teslimatla gelen belgeye yazılmış olmalı.

---

Yangın raporunuz veya sigorta şartınız varsa teklif formuna ekleyin; istenen sınıfa uygun panel seçeneklerini belgeleriyle birlikte sunalım.